So sánh UPS và Bộ Kích điện

Hiện nay, do nhu cầu về năng lượng điện ngày càng tăng, việc đầu tư cho hệ thống lưới điện đòi hỏi rất nhiều kinh phí dẫn tới tình trạng thiếu hụt điện năng và chất lượng điện năng suy giảm. Ðiều này ảnh hưởng trực tiếp tới các thiết bị dùng điện, đặc biệt ảnh hưởng lớn tới tuổi thọ các thiết bị điện tử nhạy cảm như hệ thống thông tin, điều khiển công nghiệp. Ngoài ra để đảm bảo duy trì hoạt động sản xuất và kinh doanh, nhiều phương án đối phó với tình trạng này đã được vạch ra. Trong số đó việc trang bị UPS ( kết hợp với máy phát điện) nổi bật lên như một giải pháp tối ưu.

Ðể loại trừ những vấn đề về nguồn, người ta thường sử dụng các thiết bị như ổn áp tự động (ARV), bộ lưu điện (UPS)... Ðối với các phụ tải nhạy cảm, việc sử dụng các bộ ổn áp không có hiệu quả bảo vệ vì quán tính cơ của chúng không đáp ứng kịp những biến động nhanh của lưới điện. Ví dụ những xung áp lớn tồn tại khoảng 1/2 chu kì dòng điện(1/100 giây) có tác động nguy hiểm cho phụ tải nhạy cảm, trong khi đó tác động điều chỉnh của ổn áp (như ổn áp LIOA hoặc tương tự) thường đạt được sau 1-3 giây do vậy sẽ không có tác dụng bảo vệ.

Việc sử dụng UPS bảo vệ phụ tải nhạy cảm là điều cần thiết và cũng là xu thế áp dụng để bảo vệ trong các hệ thống trọng yếu. Tuy nhiên, khi lựa chọn UPS cần phải hiểu rõ khả năng bảo vệ của từng loại UPS cho những dạng phụ tải nào. Ðiều này thường thông qua phân tích của các kỹ sư về thiết bị điện hoặc thông qua tư vấn của chuyên gia của lĩnh vực này 

Tuy nhiên, thay vì lựa chọn cho mình một thương hiệu UPS đáng tin cậy thì nhiều người sử dụng vẫn chưa hiểu rõ về chức năng của UPS và chọn cho mình một sản phẩm có tính năng tương tự, đó là bộ kích điện. Vậy UPS và bộ kích điện có những đặc trưng gì giống và khác nhau lại khiến cho người sử dụng nhầm lẫn như vậy?

          Ta sẽ so sánh những đặc trương của UPS và bộ kích điện để làm rõ hơn về vấn đề này:

1.     Khái niệm

Bộ kích điện là tên gọi thông dụng về một thiết bị biến đổi từ điện áp thấp - một chiều của ắc quy (12, 24, 48Vdc…) thành điện áp cao hơn - xoay chiều có tần số phù hợp với lưới điện quốc gia đang dùng (ví dụ ở Việt Nam thì điện áp là 220V, tần số 50 Hz). Nhằm cung cấp điện cho các thiết bị điện vận hành khi nguồn điện lưới không còn.

UPS (Uninterruptible Power Supply) là thiết bị cung cấp nguồn liên tục nhằm làm tăng độ tin cậy cung cấp điện cho hệ thống. Tuy nhiên UPS chỉ cung cấp điện năng tạm thời nhằm duy trì sự hoạt động liên tục của các thiết bị sử dụng khi điện lưới gặp sự cố (như mất điện, tăng giảm điện áp, tần số quá giới hạn cho phép, sự cố khác...) trong một khoảng thời gian ngắn với công suất giới hạn theo khả năng của UPS.

2.     Nguyên tắc hoạt động

a.     Giống nhau

UPS và Bộ kích điện đều sử dụng phương pháp Nghịch lưu ( INVERTER) để chuyển đổi dòng điện một chiều được cung cấp từ ắc quy thành dòng điện xoay chiều có mức điện áp và tần số tương ứng với điện áp và tần số điện lưới khu vực.

b.     Khác nhau

Bộ kích điện được thiết kế để sử dụng như một máy phát điện truyền thống, tuy không đáp ứng được nguồn điện liên tục nhưng đa phần có khả năng tạo ra nguồn điện độc lập trong thời gian dài, trong khi UPS đáp ứng được nguồn điện liên tục nhưng thời gian lưu điện lại có giới hạn. 

Ngoài ra, đối với UPS của các thương hiệu uy tín, điển hình như Santak còn được trang bị thêm các chức năng khiến nó trở thành một giải pháp bảo vệ nguồn tuyệt hảo, đó là:

-  Tự động sạc ắc quy khi có điện trở lại.

-  Ổn áp, ổn tần tự động.

-  Chống xung, lọc nhiễu, sét lan truyền.

-  Chức năng điều khiển và giám sát bằng máy tính.

Và UPS ngày càng được tích hợp thêm nhiều tính năng tùy chọn thông minh khác như quản trị UPS thông qua Internet, giám sát nhiệt độ ắc quy, điều khiển từ xa…

Mô hình hoạt động của UPS